Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for the ‘T03/24. Sơ kết phản ứng’ Category

Sơ kết phản ứng của đồng bào Chăm

về Dự án Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận

(24.03.2012)

___________

*

Nhân kỉ niệm một năm thảm họa hạt nhân Fukushima, “chủ đề” được nêu ra thảo luận không mục đích nào hơn đánh động ý thức cộng đồng Chăm [và Kinh] ở Ninh Thuận về sinh mạng mình, đời sống tinh thần và tâm linh mình trong xã hội Việt Nam hiện đại. Sau 10 trích dẫn tư liệu, bài viết hay bài trả lời phỏng vấn cùng hơn trăm phản hồi của độc giả từ các nơi gửi đến, chủ đề đã thu hút được công luận nói lên được tiếng nói của mình với đầy đủ ý thức trách nhiệm của một công dân mà không phạm vào khối đoàn kết dân tộc và tình cảm anh chị em giữa cộng đồng. Đó là các đóng góp trực tiếp, thẳng thắn và thực tế giúp bộ phận trách nhiệm tham khảo để nhìn lại vấn đề.

Chủ đề cần được sơ kết giai đoạn 1. Inrasara.com tạm dừng chủ đề ở đây.

Hẹn gặp lại quý bà con, anh chị em và bạn đọc ở phần 2 khi có thông tin mới.

Inrasara

*

Từ ngày 10-3-2012 đến 24-3-2012, có 9 bài đã đăng:

1. Một năm sau thảm họa Fukishima: Ý kiến của trí thức VN về chương trình Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận

2. Bất an về điện hạt nhân lan rộng, Inrasara trả lời phỏng vấn BBC.vietnamese, 10-3-2012

3. Inrasara đối thoại với độc giả xung quanh dự án Nhà máy Điện Hạt nhân ở Ninh Thuận

4. Trà Vigia: Chăm trong lò hạt nhân

5. Vài lời trần tình của Inrasara

6. Ý kiến chuyên gia

7. Palei Krong: 3 tiếng kêu cứu của 3 con thú bị thương

8. Paka Jatrang: Trí thức Chăm và sự phản biện xã hội

9. Thêm một cảnh báo về Nhà máy Điện hạt nhân

10 Inrasara: ‘Tuyên truyền một chiều e sẽ phản tác dụng’ (chưa đăng)

____________________

1.

Khởi sự từ chuẩn bị kỉ niệm một năm thảm họa hạt nhân Fukushima: 11-3-2012, tôi trích đăng ý kiến ý kiến của Gs Nguyễn Khắc Nhẫn –  nguyên Cố vấn chiến lược của Tập đoàn Điện tử Pháp Electricité de France, ý kiến của Cựu Đại biểu Quốc Hội, Gs Nguyễn Minh Thuyết; đăng nguyên bài của nhà văn Nguyên Ngọc và Gs Phạm Duy Hiển, nguyên Viện trưởng Viện nguyên tử Đà Lạt.

Điểm nhấn:

“Bây giờ không có gì là muộn. Muốn dừng thì dừng ngay, chứ có cái gì đâu. Bao giờ đã xây rồi, lúc đó anh tháo gỡ một nhà máy đã chạy, anh sẽ tốn kém hàng chục tỷ (đô-la), anh tốn ba, bốn, năm chục năm mới tháo gỡ xong.

“Hiện chưa làm gì hết, năm 2014 mới bắt đầu xây, mới chỉ thỏa thuận trên nguyên tắc thôi, chứ đã ký kết mua bán xong gì đâu mà không cho rút lui. Bây giờ vẫn còn thì giờ để rút lui và tôi xin cam đoan là Chính phủ thế nào cũng rút lui. Không thể nào đi tiếp được, bởi vì đi tiếp thì nó sẽ là Fukushima đấy.”

2.

Tiếp theo là bài trả lời phỏng vấn của Inrasara trên BBC: “Bất an về điện hạt nhân lan rộng”, phát vào buổi tối 10-3 và đăng lại trên BBC.vietnamese cùng ngày. Bài này được nhiều trang mạng link. Ở đây, tôi ứng khẩu trả lời trực tiếp các câu hỏi của phóng viên Đài BBC xung quanh vấn đề Dự án ĐHN và nói lên nỗi bất an của cộng đồng cũng như sự im lặng của giới trí thức Chăm. Cạnh đó là ý kiến riêng của Inrasara. Bài phỏng vấn được đăng lại trên Inrasara.com, 12-3-2012 đã tạo phản ứng dây chuyền.

Sau đó tôi nhận được 50 ý kiến phản hồi khác nhau từ độc giả ở khắp nơi gởi đến. Đa phần ý kiến này không được đăng lên.

3.

“Inrasara đối thoại với độc giả xung quanh dự án Nhà máy Điện Hạt nhân ở Ninh Thuận”, đăng Inrasara.com, 15-3-2012. Bài này đăng ở Tienve.org (Úc) cùng ngày. Tôi hệ thống các câu hỏi rời rạc thành 6 đề mục và tuần tự giải đáp. Đoạn quan trọng:

“Xưa, vương quốc Champa gồm 4 khu vực địa lý – lịch sử khác nhau. Pangdurangga (gồm Ninh Thuận và Bình Thuận ngày nay) là khu vực cực nam của đất nước. Người Chăm Ninh Thuận cư trú ở mảnh đất này hơn 2.000 năm,. Ngoài 2 cụm tháp Po Rome và Po Klaung Girai bà con lên hành lễ hàng năm, còn có cả trăm di tích văn hóa – tín ngưỡng khác đang được thờ phụng. Có thể khẳng định, đây là vùng đất văn vật và tâm linh sâu đậm nhất của dân tộc Chăm xưa và nay.

Khi có họa hạt nhân, 30km bán kính bao gồm cả 2 cụm tháp thiêng trên sẽ thuộc vùng cấm. Các nhà khoa học cho biết, phải mất vài thập kỉ mới có thể rửa sạch nhiễm xạ (nếu con người quyết tâm tẩy rửa). Không ai dám lai vãng, tháp sẽ thành tháp hoang (Bimong bhaw), và hàng trăm Kut hay Ghur (nghĩa trang tộc mẫu trong làng) cũng sẽ thành hoang (jwa)! Hoang, chỉ khi Bimong và Kut, Ghur không còn ai cúng tế, thờ phượng. Đó là hiện tượng không có bất kì người Chăm nào tưởng tượng nổi nó xảy ra lúc mình còn sống.”

“Điều cần nhấn mạnh là với đồng bào Chăm, mỗi sáng thức dậy nhìn thấy Nhà máy Điện hạt nhân đang chạy, lo lắng cho tương lai bấp bênh – hỏi làm sao họ có thể an cư lạc nghiệp. Cạnh đó và hơn thế, cả một vùng đất linh truyền đời với bao nhiêu tháp, đền, Kut, Ghur… luôn trong nguy cơ trở thành vùng đất hoang theo ám ảnh tâm hồn họ, họ không bất an mới là chuyện lạ.

Yếu tố văn hóa truyền thống và đời sống tâm linh của cả bộ phận lớn một dân tộc không là yếu tố quan trọng sao? Theo tôi, đây là câu hỏi mag tính quyết định.”

Về giải pháp:

“Riêng cá nhân tôi, sắp tới tôi sẽ có thư riêng gửi tới Đại biểu Quốc hội người Chăm, và cả Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Thuận. Các vị Đại biểu này sẽ trực tiếp với cử tri, khi đó việc trưng cầu dân ý cần được nêu ra trước nhất. Nhưng làm sao kết quả của trưng cầu dân ý khả tín nhất? Thứ nhất, cơ quan hữu quan cần cung cấp đầy đủ thông tin về dự án tới đồng bào; thứ hai, cho bà con hiểu rõ về ý thức dân chủ, về quyền tự quyết của một công dân trách nhiệm; cuối cùng là tạo không khí cởi mở để người Chăm và dân Ninh Thuận có thể thể hiện chính kiến của mình mà không vướng một trở ngại nào bất kì.”

Bài này với nhiều ý kiến phản hồi đã được Boxit.vn đăng lại ngày 22-3-2012.

4.

Do độc giả và bà con có nhiều phản ứng hơi quá đà, nên tôi với tư cách chủ trang web và người khơi mào câu chuyện, có vài “lưu ý” để các phản hồi tập trung hơn vào đề tài: đảm bảo tinh thần đoàn kết các dân tộc Việt Nam, không phê phán cá nhân, không phân rẽ giới học thức Chăm, từ đó ý kiến có khả năng mang lại hiệu quả tích cực.

5.

Tiếp đó, Trà Vigia viết “Chăm trong lò hạt nhân” đăng trên Inrasara.com, 18-3-2012. Đây là phản ứng “cực chẳng đã” của nhà văn nông dân này. Cay đắng, trào lộng và bất lực. Anh viết:

“Thêm một thông tin thú vị, có một quan chức đầu ngành triệu tập một số trí thức Chăm phủ dụ: các anh chị đừng nghe kẻ địch tuyên truyền xuyên tạc chủ trương chính sách của Nhà nước. Nếu rủi ro có sự cố thì Chăm chết chỉ có một trăm ngàn, còn Kinh thì đến năm trăm ngàn hy sinh. Một tỷ số quá chênh lệch! Ngặt nỗi dân số Chăm (ở tỉnh này) chỉ có chừng ấy, chết hết thì coi như tiệt nòi trong khi thế giới đang nỗ lực bảo tồn những đông vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Cũng không nên đem sinh mạng người Kinh Ninh Thuận ra đánh cược vì ai cũng là người cho dù sống ở đâu, làm gì, đang vui hay buồn?! Chăm sẽ sống như thế nào nơi vùng đất mới? Họ sẽ bỏ lại Tháp, Kut, Ghur… bỏ lại tổ tiên làng mạc quê hương đã thành miền đất chết đồng nghĩa với bỏ lại nghi lễ tôn giáo, phong tục tập quán ngàn đời. Di dời dân dành chỗ cho thủy điện có chuẩn bị trước còn gặp nhiều khó khăn bất cập nói chi đến cấp cứu sơ tán hàng trăm ngàn dân trong mưa bụi phóng xạ thì không đáng lo mới là chuyện lạ!”

Bài của Trà đã được trang mạng xã hội Anhbasam đưa lên trang nhất, sau đó rất nhiều mạng ngoài lề khác đăng lại đã tạo hiệu ứng đặc biệt.

6.

“Tư liệu và ý kiến chuyên gia”. Tôi đưa thông tin ngắn về Chernobyl – 26-4-1986 và Fukushima – 11-3-2011. Sau đó là trích dẫn bài Gs Nguyễn Khắc Nhẫn trả lời phỏng vấn Đài RFA: “Không thể để NinhThuận trở thành Fukushima”. Vị giáo sư này đã tổng kết như sau:

– Về xuất xứ lò hạt nhân: 2 nước để xảy ra thảm hoạ hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử nhân loại là Nga và Nhật lại đi xuất khẩu hạt nhân qua Việt Nam.

– Về vấn đền nhân mạng: không có gì là đảm bảo hết.

– Về bản thân lò hạt nhân: không có lò phản ứng nào an toàn được.

– Về lợi ích kinh tế: bài toán kinh tế rất phức tạp và kinh phí khổng lồ.

– Về năng lượng thay thế: Điện hạt nhân Việt Nam sẽ đắt hơn năng lượng tái tạo.

7.

Với bài “3 tiếng kêu cứu của 3 con thú bị thương”, Palei Krong chia sẻ  với 3 tác giả Chăm về Dự án ĐHN mà anh cho là “3 đoạn chữ nghĩa hay nhứt. Nó gây xúc động mãnh liệt nhứt, bằng 3 cách thức hoàn toàn khác nhau, được viết bởi ba đứa con Chăm trong ba vị thế khác nhau”.

Anh kết: “Trọn gói dân tộc Chăm đang trong nồi hạt nhân, khoán trắng cho sự may rủi”.

Bài viết ngắn nhưng gây xúc động mạnh.

8.

Để ủng hộ chủ đề, tác giả trẻ Paka Jatrang có tiểu luận ngắn: “Trí thức Chăm và sự phản biện xã hội”, Inrasara.com, 22-3-2012.

Bài viết đầy thiện chí, nhiệt tình dù còn nhiều bất cập, nhưng đã đánh trúng vấn đề nóng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mệnh cả cộng đồng và nền văn hóa của một dân tộc. Nó xuất hiện đúng lúc và rất cần thiết.

9.

“Thêm một cảnh báo về Nhà máy Điện hạt nhân”.

Văn hóa an toàn trong xã hội Việt Nam là… rất kém. Đó là kết luận của nhiều chuyên gia và trí thức trong và ngoài nước (mới nhất, Đập thủy điện Sông Tranh 2 là ví dụ). Ông Đào Tiến Khoa, Viện Khoa học & Kỹ thuật hạt nhân, dẫn chứng Yanko Yanev, giám đốc chương trình tri thức hạt nhân của IAEA, khẳng định rằng ĐHN phải được đặt chắc chắn trên một kiềng 3 chân:

– Lòng tin của cộng đồng vào ĐHN

– Trách nhiệm cao nhất trong sử dụng và vận hành ĐHN

– Tri thức hạt nhân luôn được duy trì và phát triển.

Cho đến nay chúng ta vẫn chưa xây dựng và củng cố được chân kiềng đầu tiên, chân kiềng 2 cũng chỉ tồn tại hình thức trong giấy tờ, công văn liên quan tới ĐHN, còn chân kiềng 3 thì vô cùng yếu kém. Rồi ông kết luận:

“Rất đáng lo là hiện nay chúng ta gần như ở trong tình thế bị động phải tin vào những cam kết an toàn của nhà thầu nước ngoài cho lò phản ứng nhà máy ĐHN Ninh Thuận mà không có cơ sở phản biện quốc tế độc lập nào cũng như thiếu trình độ tri thức hạt nhân nội lực đủ mạnh để có thể hiểu và nắm được các chi tiết kỹ thuật của lò phản ứng do nhà thầu đưa ra, đánh giá được độ an toàn của nó”.

10.

Sau cùng là bài trả lời phỏng vấn báo chí trong nước (chưa đăng): “Inrasara: Tuyên truyền một chiều e sẽ phản tác dụng”

Ở đây, tôi sẽ nêu đầy đủ và cụ thể quan điểm của mình về Dự án này.

__________

nguồn: Inrasana.com

Read Full Post »